بسته بندی نوعی علم کاربرد مواد است . خط تولید و مراحل ساخت بسته بندی با توجه به مواد مصرفی آن تعیین می گردد .مواد اولیه به کار رفته در یک بسته بندی علاوه بر نقش قابل توجهی که در فرم و شکل آن دارند حاوی پیامی خاص از هویت ،کیفیت و قیمت کالا هستند و مشخص میکنند که چه کسی مصرف کننده آن هاست از آنجایی که مواد به کار رفته در یک بسته بندی ،بیش از سایر عو امل با قیمت تمام شده ،دوام محصولات و فن آوری ساخت بسته بندی ارتباط مستقیم دارد اغلب این عوامل بیشترین حس را در مورد بهای کالا و کاربرد آن به خریداران منتقل میکند . برای یک خوراکی ارزان قیمت نمی توان بسته ای که از محتوای گرانتر به نظر می رسد انتخاب کرد . بهای بسته بندی فقط با بهای محصول ارتباط ندارد ،بلکه نوع کالا و سابقههای تولید و پرکردن بسته ها ، ملاحظات چاپ و عملیات تکمیلی ، سابقهی ذیF.
هیچ مادهای وجود ندارد که به تنهایی برای بستهبندی تمام تولیدات و هر نوع محصول مناسب باشد .برای یک کالای خاص شاید بتوان از بسته بندی های گوناگونی از جنسهای مختلف بهره گرفت . چگونگی انتخاب مواد اولیه که ساختار ،فرم ،و عملکردهای ویژه ای به دنبال دارد یک چالش اساسی و شاید اولین انتخابی است که فراروی طراحان و تولیدکنندگان قرارمی گیرد. به طور کلی در تصمیم گیری برای شکل نهایی بسته بندی و انتخاب مواد مصرفی در آن ، باید به تجزیه و تحلیل عوامل متعددی پرداخت : تاثیر و جلوهی بسته،زیبایی و ظاهر مناسب حفاظت از محتوی ،حجم و وزن بسته ،عملکردهای حمل و نگهداری استفادهی آسان هزینهها و گزینههای اقتصادی ، خواص فیزیکی و شیمیایی مواد ، احیاپذیری و بازیافت ، روشهای تولید و پرکردن بسته ها ، ملاحظات چاپ و عملیات تکمیلی ، سابقهی ذهنی مصرف کنندگان و...
در انتخاب ماده اولیهی برتر ، هرکدام از این عوامل در کنار بقیه ،اهمیت و نقش واقعی خود را می یابند . تاکید بر هر یک و ارجحیت دادن به آن نسبت به دیگر موارد ، به خصوصیات محصول ، شرایط بازار و نیازهای ذهنی خریداران بستگی دارد .
خصوصیات کالاهای مختلف متفاوتند ، بنابراین در ساخت بسته بندی آن ها از مصالح گوناگون بهره میگیرند . گاهی برای دستیابی به سهم بیشتری از فروش ، یک محصول را در بسته های مختلفی عرضه میکنند. از طرفی ممکن است در بخشهای مختلف یک بسته از مواد گوناگونی استفاده شده باشد.کاغذ و مقوا از قدیمیترین ، مهمترین و پرکابردترین مواد اولیه در صنعت بسته بندی است . این بسته ها را می توان از انواع مقواهای سفید شده و سفید نشده ، و حتی بازیافت شده تولید کرد . بسته های مقوایی به سرعت با مصرف کننده ارتباط برقرار می کنند ، نسبتاًدر حدود سال 105 میلادی نسبت می دهند . روش تولید کاغذ تا حدود هفتصد سال در انحصار چینی ها بود و از دید دیگران مخفی ماند .
گذاری بالا نیست و به سادگی قابل بازیافت هستند . و بیش از همه ، بسته های مقوایی قابلیت چاپ بسیار مطلوبی دارند و سطح مناسبی برای معرفی کالا در اختیار می گذارند . کاغذهای اولیه ،به سبب گرانی و دشواری تولید ، بیشتر برای تحریر استفاده میشد . این نوع کاغذها از پوست حیوانات یا نوعی کاغذ اولیه به نام پاپیروس بودند . پاپیروس را مصریان باستان ،در قرن پنجم پیش از میلاد ، از فشردن و خشک کردن ساقه های نرم داخلی گیاهی به همین نام تولید می کردند . بافت های سلولزی بلند ، اساس ساختمان کاغذ قدیمی پاپیروس را تشکیل می داد . حال آنکه در کاغذهای امروزی بافت های سلولزی کوتاهتری ، که از چوب و یا پنبه به دست می آید شالودهی کار است .
ساخت کاغذ به شکل فعلی در چین باستان و با استفاده از کنف ، الیاف و پوست نرم درخت توت ، بنیان نهاده شد . اختراع کاغذ ، شبیه به آنچه که ما در اختیار داریم را به تسای لون ،در حدود سال 105 میلادی نسبت می دهند . روش تولید کاغذ تا حدود هفتصد سال در انحصار چینی ها بود و از دید دیگران مخفی ماند .
در سال 134 هجری ، مصادف با قرن هشتم میلادی ،حاکم سمرقند به انگیزه ی گسترش اسلام ،به چین حمله کرد . مسلمانان روش ساخت کاغذ را از اسیران چینی آموختند و در خراسان بزرگ ، به ویژه مرو ،سمرقند و هرات ،کاغذسازی را شروع کردند .در تمدن اسلامی ،که توجه خاصی به کتابت میشد ، صنعت کاغذ سازی رشد قابل توجی کرد . ساخت کاغذ از الیاف پنبه ای و پارچه های کهنه ، به جای الیاف ابریشم که مورد استفاده ی چینی ها بود ، را به مسلمانان نسبت داده اند . پس از شهرهای خراسان بزرگ مانند سمرقند و هرات ، اولین مراکز صاحب نام در ساخت کاغذ ، عراق ، شام یا سوریه امروزی ، مصر و تونس بودند . از تونس روش تولید کاغذ به مراکش و سپس به اسپانیا وارد شد و از آنجا به ایتالیا و فرانسه و پس ازآن به سراسر اروپا راه یافت .
صنعت تولید کاغذ که در اوایل قرن سیزده میلادی وارد اروپا شده بود ، پس از مدتی با استقبال و توسعهنظیرش در عرصه تحریر وچا�ت ، به یکی از مواد اولیهی مناسب برای بستهبندی کالاها تبدیل گشت .
به ویژه از قرن شانزدهم به بعد ، باعث شد تا نیاز به تولید انبوه کاغذ احساس شود . این نیاز، انگیزه لازم برای اختراع و پیشرفت ماشینآلات اتوماتیک ساخت کاغذ را ایجاد کرد .
در سال 1390 نخستین آسیاب کاغذ ، در نورنبرگ آلمان افتتاح شد . کاغذهای ماشینی از سال 1405 در جنوب هلند و پس از سال 1586 در سراسر این کشور ساخته می شدند . نخستین ماشین ساخت کاغذ که خمیر کاغذ را بر روی پردههایی که به سرعت در حال حرکت بودند پهن میکرد . توسط نیکلاس رابرت فرانسوی در سال 1787 اختراع شد. این ماشین بعدها به وسیله برایان دونکین در انگلستان تکمیل گشت و در سال 1807 توسط دو نوشت افزار فروش پیگیری شد . در قرنهای نوزدهم و بیستم ، آهنگ گسترش تولید انواع کاغذ ومقوا به تدریج بالا گرفت . کاغذ و مقوا ضمن حفظ موقعیت بینظیرش در عرصه تحریر وچاپ کتاب و مطبوعات ، به یکی از مواد اولیهی مناسب برای بستهبندی کالاها تبدیل گشت .
در اواسط قرن نوزدهم استفاده از نوارهای موجی شکل در کلاههای مردانه مرسوم بود .در سال 1871 آلبرت ال. جونس آمریکایی استفاده از لایهی موجدار میانی را ، به منظور محافظت از بطریها در هنگام حمل و در انبار ، به نام خود ثبت کرد . سه سال بعد هممیهنش اولیور لانگ استفاده از یک لایهی موجدار در میان دو سطح مقوایی را معرفی کرد و از آن زمان بود که استفاده از مقواهای موجدار یا فلوت یا همان کارتن ، در صنعت بسته بندی آغاز شد .
در ایران پس از کارخانه سمرقند ، که در قرون اولیهی اسلامی ، توسط چینیها اداره می شد . اولین کارخانه ک�idi-language: FA; mso-bidi-font-family: Zar;" dir="ltr">ی آن ها ، بر اساس نوع مصرف تقسیم کرد .
کاغذها و مقواها را ، نه بر حسب موارد مصرف بلکه بر اساس مواد تشکیل دهندهی آنی نیشکر افتتاح گشت . پس از آن کارخانه چوب و کاغذ ایران (چوکا) در گیلان مشغول به تولید کاغذهای گرافت ویژه ی بسته بندی شد .
مصرف کاغذ به یکی از شاخصهای توسعه بدل گشته است . ماشین های سریع و مدرن با توان هزاران تن در روز ، پا به عرصه ی وجود نهاده اند . صنایع تکمیلی ، علوم و فن آوری نوین رشد چشمگیری داشته است . با وجود این کم و بیش همان اصولی را که چینیها و مصریان باستان بنیان نهاده بودند ، میتوان در کاغذها و مقواهای امروزی مشاهده کرد . کاغذهای امروز را می توان ورقه ای نازک و انعطاف پذیر ، شامل شبکه ای نامنظم از بافت های کوچک ، پرکننده ها و عوامل چسباننده توصیف کرد .کاغذها را می توان بر اساس فرآیند تولید ، مواد تشکیل دهنده ، روش تولید ، ویژگیهای ظاهری یا عملکردی ، ومهمتر از همهی آن ها ، بر اساس نوع مصرف تقسیم کرد .
کاغذها و مقواها را ، نه بر حسب موارد مصرف بلکه بر اساس مواد تشکیل دهندهی آنها ، به دو گروه کاغذهای حاوی چوب و کاغذهای بدون چوب میتوان تقسیم کرد .کاغذهای چاپ روزنامه ، کاغذهای مجلهی بدون پوشش با علامت اختصاری SC ، و کاغذهای پوششدار مجله با علامت اختصاری LWC از جمله کاغذهای حاوی چوب هستند و از کاغذهای چاپی بدون چوب یا کاغذهای نرم ، می توان انواع کاغذهای چاپ بدون پوشش و کاغذهای روکش دار را مثال آورد .همچنین اکثر کاغذهای بسته بندی و لفاف،کاغذهای تیشو،کاغذهای برچسبدار ، کاغذهای ضدچربی و انواع کاغذ دیواری ، نمونههایی از کاغذهای بدون چوب هستند. از طرفی انواع کاغذ و مقوا را بر اساس فرآیند ساخت و تولید میتوان به سه دستهی کاغذهای خام ، کاغذهای پوششدار و کاغذهای لمینیت شده ، طبقهی آنها بهره گیرند .
ادامه مطلب
